Wniosek o ubezwłasnowolnienie to kluczowy dokument w polskim prawie cywilnym, umożliwiający sądowe ograniczenie zdolności prawnej osoby, która z powodu choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego lub innego zaburzenia psychicznego nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem lub prowadzić swoich spraw. Procedura jest złożona i wymaga precyzyjnego przygotowania, ale dostępne są darmowe i płatne wzory do pobrania. Poniżej znajdziesz instrukcję krok po kroku, listę rzetelnych źródeł z wzorami oraz praktyczne wskazówki, jak uniknąć błędów formalnych.
Ubezwłasnowolnienie dzieli się na całkowite (kompletna utrata zdolności do czynności prawnych) i częściowe (ograniczenie zdolności do czynności prawnych z ustanowieniem opiekuna). Wniosek może złożyć wyłącznie upoważniona osoba: małżonek, krewni w linii prostej (dzieci, rodzice, wnuki), rodzeństwo lub przedstawiciel ustawowy, z wyjątkiem sytuacji, gdy osoba ma już przedstawiciela ustawowego.
Kto może złożyć wniosek i dlaczego procedura jest skomplikowana?
Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym (art. 13 i nast.), wniosek o ubezwłasnowolnienie jest środkiem ochrony interesów osoby niezdolnej do samodzielnego funkcjonowania. Nie każdy może go złożyć – ograniczenie to zapobiega nadużyciom. Postępowanie wymaga opinii biegłych psychiatrów i zwykle trwa 6–12 miesięcy.
Oto kluczowe przesłanki ubezwłasnowolnienia:
- choroba psychiczna (np. zaawansowana demencja, schizofrenia),
- niedorozwój umysłowy (np. upośledzenie umysłowe),
- inne zaburzenia psychiczne uniemożliwiające kierowanie postępowaniem.
Gdzie pobrać wzór wniosku o ubezwłasnowolnienie – najlepsze źródła
Oto zweryfikowana lista aktualnych wzorów na 2026 rok, zarówno darmowych, jak i płatnych. Wybieraj źródła z Ministerstwa Sprawiedliwości lub renomowanych kancelarii dla pewności zgodności z prawem.
Poniżej porównanie źródeł:
| Źródło | Typ | Cena | Link/opis | Zalety |
|---|---|---|---|---|
| Kancelaria MW | Darmowy PDF z omówieniem | 0 zł | https://kancelariamw.pl/wniosek-o-ubezwlasnowolnienie-wzor-z-omowieniem/ | Pełny wzór z przykładowym uzasadnieniem, wskazaniem załączników i adresacją do sądu okręgowego. Przygotowany przez adwokata. |
| LegalHelp | Płatny wzór z instrukcją | 299 zł | https://legalhelp.pl/wzory-dokumentow/wniosek-o-ubezwlasnowolnienie | Zawiera gotowe sformułowania, listę załączników, aktualizacje pod orzecznictwo 2026. Gwarancja poprawności. |
| e-Druki | Darmowy online | 0 zł | https://e-druki.pl/druk/wou-wniosek-o-ubezwlasnowolnienie | Prosty wzór z listą uprawnionych wnioskodawców. Łatwy do edycji. |
| Powiat Jarosławski | Darmowy DOCX | 0 zł | https://powiat.jaroslawski.pl/images/pliki_do_pobrania/edukacja_prawna/wzory_dokumentow/Wniosek-o-ubezwłasnowolnienie.docx | Oficjalny wzór z opłatą 100 zł. |
| Sąd Okręgowy Warszawa-Praga | Darmowy DOCX | 0 zł | https://warszawapraga.so.gov.pl/uploads/files/Wzory-wnioskow/wzór%2033a%20wniosek%20o%20ubezwłasnowolnienie.docx | Oficjalny wzór sądowy z pełną listą uprawnionych. |
| Ministerstwo Sprawiedliwości | Darmowy PDF | 0 zł | https://wsoi.ms.gov.pl/Data/Files/public/usuzupso-cywilne/5v0/33kuuso-karta.pdf | Karta informacyjna z wzorem i zasadami. |
Uwaga – darmowe wzory z sądów i Ministerstwa są najbardziej wiarygodne, ale mogą wymagać dostosowania do konkretnej sytuacji. Płatne oferują dodatkowe instrukcje i przykładowe uzasadnienia.
Struktura wzoru wniosku – przykładowy szablon
Standardowy wzór wygląda następująco. Zawsze wpisuj dane ręcznie i podpisuj odręcznym podpisem:
Miejscowość, dnia ………. 2026 r.
Sąd Okręgowy w …..
Wydział Cywilny
[Adres sądu]
Wnioskodawca:
[Imię, nazwisko, PESEL, adres zamieszkania]
Uczestnik postępowania:
[Dane osoby do ubezwłasnowolnienia: PESEL, adres]
Przy udziale:
Prokuratura Okręgowa w …..
Opłata: 100 zł [dowód wpłaty]
WNIOSEK O UBEZWŁASNOWOLNIENIE CAŁKOWITE / CZĘŚCIOWE
Działając w imieniu własnym, wnoszę o:
- ubezwłasnowolnienie całkowite/częściowe [imię nazwisko, data urodzenia, miasto], z powodu [zaburzenie, np. choroba Alzheimera],
- dopuszczenie dowodu z załączników [lista dokumentów].
UZASADNIENIE
[Opisz relację z uczestnikiem, objawy, zagrożenia, dowody medyczne.
Przykład: "Jako syn uczestnika, obserwuję pogarszający się stan zdrowia matki – demencja uniemożliwia zarządzanie finansami i codzienne decyzje."]
____________________
[Podpis]
Załączniki:
1. Dokumentacja medyczna.
2. Opinie biegłych.
3. Dowód opłaty.
4. Odpisy aktu urodzenia (3 egz.).
Wskazówki do wypełnienia – używaj formalnego języka i podawaj dane identyfikacyjne (PESEL, adres) precyzyjnie. Opłata sądowa to stałe 100 zł (na konto właściwego sądu).
Procedura krok po kroku – jak skutecznie złożyć wniosek?
Krok 1 – zbierz dokumenty i dowody (2–4 tygodnie)
Przygotuj niezbędne dokumenty:
- Dokumentacja medyczna – wyciągi ze szpitala, opinie psychiatry/psychologa/neurologa potwierdzające zaburzenia;
- Akty stanu cywilnego – odpis aktu urodzenia wnioskodawcy i uczestnika (z USC);
- Inne – oświadczenia świadków o codziennym funkcjonowaniu, dokumenty majątkowe (np. wyciągi bankowe pokazujące niegospodarność);
- Lista minimum – 3 odpisy wniosku z załącznikami.
Przykład listy załączników – dołącz poniższe materiały:
- opinia biegłego (sądowa opinia psychiatryczna – sąd ją powołuje, ale warto dołączyć wstępne rozpoznania),
- pisemne oświadczenia świadków,
- dowód opłaty 100 zł.
Krok 2 – określ sąd właściwy
Wniosek składaj do Sądu Okręgowego ze względu na miejsce zamieszkania osoby do ubezwłasnowolnienia (wydział cywilny, 3 sędziów zawodowych). Sprawdź adres na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości lub w urzędzie gminy.
Krok 3 – wypełnij i złóż wniosek (1 tydzień)
Zrób to w następującej kolejności:
- pobierz wzór i wypełnij go komputerowo,
- wnieś opłatę 100 zł (nr konta znajdziesz na stronie właściwego sądu),
- złóż wniosek osobiście, pocztą lub przez e-sąd (jeśli dostępny) i dołącz 3 odpisy.
Krok 4 – postępowanie sądowe (6–12 miesięcy)
W toku postępowania zazwyczaj następuje:
- sąd wzywa uczestnika i powołuje biegłych (badanie psychiatryczne, czasem stacjonarne),
- prokuratura uczestniczy z urzędu,
- możliwa jest apelacja do Sądu Apelacyjnego.
Krok 5 – po wyroku
Po wydaniu orzeczenia sąd ustanawia opiekuna (sądowego lub wskazanego we wniosku), a samo rozstrzygnięcie zostaje ogłoszone w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.
Częste błędy i jak ich uniknąć
Najczęściej popełniane błędy to:
- brak załączników – wniosek wraca; zawsze dołącz komplet;
- niewłaściwy sąd – właściwy jest okręgowy, nie rejonowy;
- słabe uzasadnienie – opisuj konkretne przykłady (np. „uczestnik stracił 50 tys. zł przez scam”), zamiast ogólników;
- brak opinii medycznej – sąd odrzuci bez dowodów.
Koszt całkowity – opłata 100 zł + biegli (ok. 1000–3000 zł, możliwy częściowy zwrot) + adwokat (opcjonalnie 2000–5000 zł).
Kiedy skorzystać z adwokata lub płatnego wzoru?
W sprawach skomplikowanych (spory rodzinne, znaczny majątek) warto skorzystać z pomocy adwokata. Płatny wzór oszczędza czas dzięki gotowym argumentom i aktualizacjom pod bieżące orzecznictwo.
Procedura opiera się na przepisach Kodeksu postępowania cywilnego i Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W razie zmian (np. nowe orzecznictwo w 2026 r.) sprawdź aktualne informacje na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości.