Stwierdzenie nabycia spadku to kluczowy etap w procesie dziedziczenia, który formalnie potwierdza, kto i w jakiej części dziedziczy majątek po zmarłym.
Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku nie jest dostępny w gotowej formie do pobrania z centralnej bazy online – należy go samodzielnie przygotować na podstawie oficjalnego wzoru lub skorzystać z wzorów sądowych/notarialnych.
Poniżej znajdziesz szczegółową instrukcję krok po kroku, listę wymaganych dokumentów, informacje o kosztach oraz wskazówki praktyczne, w tym jak to zrobić zdalnie lub osobiście. Proces reguluje Kodeks postępowania cywilnego (art. 645–651 KPC), a sąd właściwy to sąd rejonowy ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy.
Dlaczego stwierdzenie nabycia spadku jest niezbędne?
Postanowienie sądu (lub akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza) jest podstawą do:
- dokonania działu spadku,
- wpisania nieruchomości do ksiąg wieczystych,
- sprzedaży lub darowizny majątku spadkowego,
- uzyskania numeru PESEL spadkodawcy do kont bankowych czy ZUS-u.
Bez tego dokumentu zarządzanie spadkiem jest niemożliwe. Termin na złożenie wniosku nie jest sztywny (do 6 miesięcy od dowiedzenia się o spadku na przyjęcie/odrzucenie), ale im szybciej, tym lepiej.
Krok 1 – określ sąd właściwy i zbierz podstawowe informacje
Na tym etapie ustal właściwość sądu i skompletuj dane niezbędne do sporządzenia wniosku:
- Sąd właściwy – sąd rejonowy (wydział cywilny) ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy w Polsce; jeśli zmarły mieszkał za granicą – sąd ostatniego miejsca zamieszkania w Polsce lub sąd okręgowy w Warszawie (gdy brak powiązania);
- zbierz dane – poniższy zestaw informacji przyspieszy sprawę:
- dane spadkodawcy: imię, nazwisko, PESEL, data i miejsce zgonu, ostatni adres,
- krąg spadkobierców: małżonek, dzieci, wnuki, rodzice itp. (zgodnie z ustawą lub testamentem),
- testament: czy istnieje i gdzie go szukać (sejf, notariusz, Notarialny Rejestr Testamentów),
- gospodarstwo rolne: adres i powierzchnia.
Wzór wniosku – pobierz darmowy wzór z portalu Ministerstwa Sprawiedliwości (np. formularz 31/K/UU/SR dostępny na stronach sądów) lub przygotuj samodzielnie w edytorze tekstu (Microsoft Word).
Aby uniknąć braków formalnych, zadbaj o przejrzystą strukturę pisma, zawierającą następujące elementy:
- datę,
- adresata (sąd),
- dane wnioskodawcy,
- dane uczestników,
- tytuł,
- konkretne żądanie,
- uzasadnienie,
- wnioski dowodowe,
- listę załączników,
- podpis.
Krok 2 – przygotuj wymagane dokumenty
Do wniosku dołącz oryginały lub odpisy z USC (Urząd Stanu Cywilnego). Oto kompletna lista dokumentów na podstawie wymogów sądowych:
| Dokument | Kiedy obowiązkowy? | Uwagi |
|---|---|---|
| Odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy | Zawsze | Wydany przez USC po śmierci (koszt 22 zł za odpis). |
| Odpisy aktów urodzenia/małżeństwa spadkobierców | Zawsze, dla potwierdzenia pokrewieństwa | Akt urodzenia (jeśli brak zmiany nazwiska), akt małżeństwa (jeśli zmieniono nazwisko). Dla wszystkich spadkobierców i zapisobierców windykacyjnych. |
| Odpis aktu małżeństwa spadkodawcy | Jeśli żyje małżonek | Potwierdza status małżonka. |
| Oryginał lub odpis testamentu | Jeśli istnieje | Wszystkie znane testamenty, nawet odwołane. Wskaż miejsce przechowywania, jeśli brak. |
| Oświadczenia o przyjęciu/odrzuceniu spadku | Jeśli posiadasz | Lub wyrok o niegodności dziedziczenia. |
| Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku poprzednika | Jeśli wnioskodawca jest następnym spadkobiercą | Np. po śmierci wcześniejszego spadkobiercy. |
| Pełnomocnictwo | Jeśli reprezentuje adwokat/radca/prawnik | Z opłatą skarbową 17 zł. |
| Dowód opłaty sądowej | Zawsze | Patrz sekcja kosztów. |
| Kopie wniosku i załączników | Dla każdego uczestnika + 1 dla sądu | Egzemplarz dla wnioskodawcy i wszystkich spadkobierców. |
| Inne (opcjonalne) | Akt urodzenia wnioskodawcy, akty zgonu wstępnych spadkobierców | Jeśli istotne dla kręgu spadkobierców. |
Gdzie pobrać odpisy aktów? USC miejsca urodzenia/zgonu/małżeństwa lub online przez e-USC (profil zaufany, gov.pl). Koszt: 22–36 zł za odpis wielojęzyczny.
Krok 3 – napisz i złóż wniosek – szablon krok po kroku
Poniższy szablon ułatwi prawidłowe sporządzenie pisma:
- Nagłówek – miejscowość, data. Adresat: „Sąd Rejonowy w [miasto], Wydział I Cywilny”;
- Dane stron – wnioskodawca (imię, adres, PESEL), uczestnicy (wszyscy potencjalni spadkobiercy);
- Tytuł – „Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku”;
- Żądanie – „Wnoszę o stwierdzenie, że [spadkodawca] w dniu [data] zmarł, a spadek po nim przysługuje [lista spadkobierców z udziałami] na podstawie ustawy/testamentu”;
- Uzasadnienie – opisz fakty (data śmierci, miejsce, testament lub brak, krąg spadkobierców, brak jurysdykcji zagranicznej). Wskaż majątek (nieruchomości, gospodarstwo rolne);
- Wnioski dowodowe – „Wnoszę o: dopuszczenie dowodu z aktu zgonu, aktów urodzenia/małżeństwa, testamentu; wezwanie uczestników; przeprowadzenie rozprawy”;
- Załączniki – numerowana lista + dowód opłaty;
- Podpis – własnoręczny.
Elektronicznie – przez e-sąd (portal.justice.gov.pl) z kwalifikowanym podpisem lub profilem zaufanym ePUAP. Osobiście/pocztą – do biura podawczego sądu.
Krok 4 – opłaty i koszty – ile to kosztuje w 2026 r.?
Najważniejsze opłaty związane ze sprawą i dokumentami:
- Opłata sądowa od wniosku – 100 zł (stała, niezależnie od wartości spadku);
- Opłata za wpis do Rejestru Spadkowego – 0 zł (od 2018 r. darmowy);
- Opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł (adwokat/radca), 5 zł (rodzina);
- Wpisy do KW (po postanowieniu) – 200 zł za nieruchomość (opłata sądowa);
- Koszty dokumentów – 22 zł/odpis USC (x liczba dokumentów);
- Notariusz (alternatywa) – akt poświadczenia dziedziczenia: taksa 100 zł + 0,4% wartości spadku powyżej 50 tys. zł (max 6 tys. zł);
- Adwokat – 1000–5000 zł za pełną obsługę (opcjonalnie).
Dowód opłaty – przelew na konto sądu (numer z obwieszczenia) lub frankownia pocztowa.
Krok 5 – co dzieje się po złożeniu wniosku?
Po złożeniu pism sprawa przebiega standardowo w kilku etapach:
- Sąd wzywa wszystkich spadkobierców i wyznacza rozprawę (termin 1–6 miesięcy).
- Rozprawa: sąd odczytuje fakty, słucha stron, analizuje dokumenty.
- Postanowienie: wydane w 1–2 miesiące, doręczane z klauzulą wykonalności. Odwołanie w 2 tygodnie.
- Rejestr Spadkowy: sąd wpisuje automatycznie (publiczny, darmowy).
Alternatywa – u notariusza (szybciej i drożej)
Jeśli wszyscy spadkobiercy są obecni – możliwy jest akt poświadczenia dziedziczenia (te same dokumenty). Rejestracja w Rejestrze Spadkowym zwykle w 24 h.
Dla porównania, kluczowe różnice między postępowaniem sądowym a notarialnym:
| Tryb | Czas | Koszt podstawowy | Warunki | Efekt |
|---|---|---|---|---|
| Sąd | 1–6 miesięcy do rozprawy + 1–2 miesiące na postanowienie | Opłata stała 100 zł | Nie wymaga jednoczesnej obecności wszystkich spadkobierców | Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku |
| Notariusz | Najczęściej tego samego dnia; wpis do rejestru do 24 h | Taksa 100 zł + 0,4% powyżej 50 tys. zł (max 6 tys. zł) | Wymagana obecność i zgodne oświadczenia wszystkich spadkobierców | Akt poświadczenia dziedziczenia |
Częste błędy i wskazówki
Przed złożeniem dokumentów zwróć uwagę na najczęstsze problemy:
- Brak wszystkich spadkobierców – sąd może wezwać do uzupełnienia lub umorzyć postępowanie;
- Niepełne dokumenty – skutkują wezwaniem do uzupełnienia i opóźnieniem sprawy;
- Testament – sprawdź Notarialny Rejestr Testamentów (e-rejestr) i zgłoś wszystkie znane testamenty;
- Spadek zagraniczny – zweryfikuj właściwość sądu i ewentualne umowy międzynarodowe (np. konwencję haską);
- Narzędzia elektroniczne – wykorzystaj e-USC, profil zaufany i e-sąd do zdalnego składania pism oraz pobierania odpisów.
Ten przewodnik opiera się na aktualnych przepisach (stan na 2026 r.). W razie wątpliwości skonsultuj adwokata – sprawy spadkowe bywają skomplikowane.